Awe, ifya kunonsha te shuga. Ifilenga ukununkila ni ciputulwa ca fya kulya ifisanshamo ifya kulya ifilenga ukununkila. Imipangile yabo iya kemikali yalipusana kuli shuga, kabili ilingi line yalikwata ubusuma ubukulu lelo ama calories ayacepa nangu ayabula. Ifyakulosha kuti fyaputulwa mu fyakulosha ifya cifyalilwa (nga erythritol na steviol glycosides) ne fyakulosha ifyapangwa (nga aspartame na sodium saccharin). Ifi fipe fibomfiwa sana mu fya kulya, ifya kunwa, na mu fya miti ku kufikilisha ukukabila kwa fya kunwa ifya kunwa ifya mabumba yalekanalekana, maka maka abakwata ubulwele bwa shuga na abo abafwaya ukucefyako umubili. Ukubomfya ifya kunonsha kulingile ukukonka ifipimo fya mu calo ifyalinga ifya kucingililwa ku fya kulya pa kushininkisha ukuti fyacingililwa kabili fyabomba bwino. Pali ino nshita tuli na ifi fipe mu cifulo ca kushitishamo ifipe. Ici cipe cesu ica kupanga ifya kulya cili no busaka bwakulisha (99%), cilafikilisha ifipimo fya calo conse, calinga ku fya kulya ifyapusanapusana, kabili ciisa mu cipe icayanguka ica 25kg. Tulanshanyeni pa kuti mwishibe ifya kwasuka ifisuma.
Ifyakusanshamo ubusuma filosha ku fintu ifikwata ukununkila ukwasuma, ukubikapo na shuga wa cifyalilwa pamo nga sukrose na fructose, pamo pene ne fyakusanshamo ifyakupangapanga pamo nga cyclamate na aspartame. Ukununkila kwashintilila pa nseke nga 100. Ukununkila, pa mulandu wa kuti kuli -hexane, kuti kwafika kuli 180 (ukucepa ukufika kuli 120-150 mu menshi). Glucose alikwata ubusuma bwa 70 kabili ukusunguluka kwakwe ukwa mu kati kulapanga ukununkila ukwasansamusha.
Sucrose ilabomfiwa sana muli ice cream pa 15%-16%. Umukaka wa starch kuti wapyana mu cifulo ca 1/4 iya sucrose ku kulenga ukucingililwa ku mabwe. Mu fya kulya ifya mikate, shuga ilacilikila ukupanga kwa gluten ukupitila mu kupwa amenshi mu mubili, ukuwamya ukukosa, no kulundulula ubumi bwa pa fipe ukupitila mu kucincimusha kwa menshi. Ici cilonganino cakwata ubulwele bwa kansa ica mu cilonganino ca 2B ica kufwailisha pa lwa kansa, lelo aba mu US FDA balishininkisha ukuti caliba ica busaka. Xylitol kuti yalenga umuntu ukulwala ubulwele bwa mutima; "Imibele ya Kubomfya Ifya Kusanshamo Ifya Kulya" iya calo candi ilalanda ukuti cyclamate te kuti ibomfiwe mu kupanga umukate uwafuuta.
Icitabo icisuma ica allulose cili no busuma bwa mupepi na 70% ubwa sucrose kabili cilafika pa kwalula ukucila pali 80% ukupitila mu kupanga ifya kulya ifya mweo, ukulanga imibele ya kucenjela shuga. 13-15 GB2760-2014 ilalondolola ubukulu ne fipimo fya kubomfya ifya kunonsha; aspartame ilekabila ukulembapo amashiwi ya kucenjesha aya bulwele bwa ku nse ya bongobongo (PKU).